So this is what they think of us. Rather reassuring on the face of it.

“There’s this pride which means an Englishman would rather kill himself than go to the Polish labour office and admit he needs help.”

Kazimierz Karasinski, British Hon. Consul in Krakow


Farage v. Tusk

Dear Mr. Farage, No doubt you know that your question to Donald Tusk has been widely reported in Poland. Whatever the merits of your argument, you undermined your case by your discourtesy. Your introduction was deeply embarrassing for me, an Englishman, living in Warsaw and has rendered any discussion with Poles pointless. This is not the way we behave. We do not insult opponents to make a point. We argue the case. Yours sincerely, Richard Berkeley On 19.01.2015 09:10, FARAGE Nigel wrote:

Dear Mr Berkeley Thank you for your email to Mr Farage.  I’ve watched the youtube clip again, it has now had almost 2 million hits and you are the only person to write to us to say that you thought it discourteous. Do you not think it discouteous that Mr Tusk seeks, without a democratic mandate, to tell the British government and the British people what to do? In those circumstances I think Mr Farage was remarkably restrained and I fail to see on what possible basis anyone could consider him to have been rude.  There were no insults at all.  Were you watching the same speech? IN case there is room for misunderstanding here it is… The overwhealming majority of our correspondents from Poland have been thanking Mr Farage for his honesty in pointing out a few truths to Mr Tusk. Kind regards Benjamin Wrench The Office of Nigel Farage, Brussels

Dear Mr. Wrench,

Many thanks for your prompt reply which I  greatly appreciate. I wish more public servants were as aware of their responsibilities to the public as you seem to be.

I am not surprised you have heard from Poles. Poland has no tradition of parliamentary debate. Honest argument soon descends into personal insult. In my view, what they saw in Mr. Farage’s performance lived up to their expectations.

England used to have higher standards of public debate. What a pity and loss that this is no longer the case.

Yours sincerely,
Richard Berkeley

Piano before organ?!

This morning I asked a young musician why he had chosen the unusual instrument he had made his profession. It was not his first choice, he replied. That had been the organ. At the age of twelve he had wanted to play Bach the way he heard him played on the great organ in his church. He went to the local music school only to be told by a piano teacher that  piano studies must come first, an odd approach given the evolutionary ladder. She asked his age and was quick to inform him that he was too old to begin the piano. No organ? No organ. How odd. Perhaps she didn’t like the look of him or she had a friend, a teacher of obscure instruments, who needed students. We shall never know. Whatever the reason she sold him the idea.

To avoid the draft six years later he enrolled in an institution of higher education. Part of the programme were piano lessons. As a pecker takes to the wood so he took to the piano. His teacher marvelled at his progress. One day she remarked, and not without pathos, that if only more of her students were like him ……

It was then that he reminded her.

Beware, terrorism is not confined to countries with ethnic diversity.

The other night I was invited to the home of a Polish composer. I don’t often receive invitations so I was doubly pleased to discover that my fellow guests were a group of delightful people, all but one women, all doing their bit for music education in their own independent way. As the evening passed and spirits rose, one of the women asked if she could play us a recording of a song she had written for 6 year olds. Delightful. Then she announced that the Ministry of Education had rejected this song for class use. The experts had deemed it too difficult for six year olds to sing. Odd, especially as I was already singing along, and my ability to pick up anything in Polish is miserable at best. Perplexing, since as a member of the steering committee of the ministry, I know there is a dearth of ideas and expertise regarding music education. I asked if this rejection would prevent the composer from using the song in the school where she teaches. Yes. Without the endorsement of the ministry she would not feel confident enough to use it, even though every one of us in the room admired the song unreservedly. Surely, well intentioned, motivated teachers are far more qualified than shiny-bums (to borrow the Australian term for bureaucrats) sitting in a distant ministry? Surrounded by this worthy group of practitioners, each one a martyr to the cause, I felt a degree of hopelessness. The weight of bureaucratic ignorance and inertia is stifling creativity and enthusiasm, just what the government should not want. This is a question of democracy. Democracy does not filter down from above. The powers have already been won. What must be understood is how to use those powers. Grass roots activity is the only way forward. But this requires solidarity in the face of obstruction. Given their history, Poles should know about this more than many other nations. In the light of the horrific events in Paris yesterday, perhaps the one thing that people in Poland should be aware of is that creating a unified society is not just about colour, creed or culture. It is about allowing people to feel they have a place in society which is valued and respected. Recall the terrorist movements in Italy, Germany and, to some extent, Spain during the 1970s and 80s. These were all perpetrated by young people who felt ostracized by their own societies. People who felt that violence was the only course to correcting injustices. Alienation is on the increase in Poland. That alienation will have to be resolved sooner or later. The government and the people cannot sit by complacently thinking that terrorism only happens in other nations, nations with more ethnic diversity than their own.

Sikorski-Crawford horror. Ex-British ambassador writes the Polish Foreign Minister’s speeches for 192.000 PLN!

Whilst Charles Crawford may not be the ablest of diplomatists nor Radek Sikorski the wisest or most public spirited of politicians, neither would be so ill advised to enter into a contract of this nature without good reason. Nor is 192.000 PLN an unreasonable amount to pay for international quality consultancy, especially with so much at stake. The question which ought to be asked is why did Mr. Sikorski feel the need to employ a foreign speech and language expert when he had stables of home grown experts at his disposal in his own ministry. The answer is blindingly obvious. They were not up to the job.

This “scandal,” drummed up by factions within Sikorski’s own party and inflated by the opposition, says more about the state of public services and fitness of the political and journalistic professions than crony-ism and corruption. It is testament to the provincialism inherent in Poland’s body politic.

Symptomatic of this are the complaints in Brussels regarding Donald Tusk’s performance at press conferences. A Polish journalist commented: the only questions he was used to answering in Warsaw were on the lines of, “Oh, prime minister, why are you so handsome?” Brussels is the real world, whatever you might think. Its journalists have teeth. Warsaw must wake up.

Music education: experiences in Poland

2010 was a big year for music in Poland. It was the bi-centenary of Fredrick Chopin’s birth. For a country short on recognised national heroes, this was a big event and was celebrated lavishly. A new Chopin centre was built in Warsaw, the Chopin International Airport in Warsaw got a new wing, musical benches appeared in the capital’s main street and, to give the organisers their due, it was hard to escape the image or sounds of Chopin, that is if you lived in a major city or often found yourself in Shanghai. Shanghai? Yes, because Chopin has his place in the tool box of Chinese “soft imperialism.” So, a great success? Yes, so long as you were not a part of the discredited National Institute Fredrick Chopin management or anywhere far from the public gaze. However, if, as I discovered, you went to school in a Warsaw suburb or lived in the rural sticks, the Chopin effect passed you by. I wrote a musical for the Chopin year, a musical intended to be used in schools to engage children in the musical and theatrical creative processes. Of course, we had a plan to train teachers before hand and in this I had enrolled a major educational publisher as a partner. All depended on the NIFC doing the paperwork and assigning the money that had been authorised by the Ministry of Culture. They delayed and delayed, for reasons that have never been made public, the same old bosses of the arts world looking after themselves and their cronies. Luckily for them, but unluckily for the nation, the public has a short memory. The delay became so long that my project looked as if it was going to fail. When the money did arrive it was too late for the teacher training aspect. I thought we should give the money back in protest. Other counsels prevailed. Thus, with six actors and a pianist we set off to eight schools in the Warsaw region to give workshops based on two scenes from the musical, one included a rap. Most of the schools, though not all, were depressing, lifeless places where there seemed to be no celebration of the children, no art work, no music, no theatre, only a few standard Ministry issue sports trophies. The teachers in one school in the middle of nowhere were Dickensian caricatures. Ignorant conceited bullies grinding young minds. How could anyone innovative or creative graduate from such places? To give the head teachers we met their due, they all acknowledged the problem. They all agreed that what we did with their children in the two hours we had them was essential for their intellectual and social growth. Their children needed to be opened but the schools did not have the tools. Where to begin was the question.

Głuchy smartfon: Respublica

Badania dowodzą jednoznaczenie, że muzyka rozwija zdolność słuchania i dzielenia się pomysłami, zachęca do zrewidowania i polepszenia przygotowanych już raportów i projektów, a nade wszystko – motywuje do pracy na rzecz wspólnego celu. Tymczasem jedynie 7% dzieci ma regularny kontakt z jakimkolwiek rodzajem muzykowania, 70% matek pracujących w korporacjach nie śpiewa swoim dzieciom na dobranoc, Filharmonia Narodowa to nie centrum edukacji, lecz ponura fortecoświątynia w samym sercu miasta, a politycy zdają się robić wszystko, by ten stan rzeczy jeszcze pogorszyć – likwidują program powszechnej edukacji artystycznej.

Richard Berkeley

Przełożyła Adriana Kovacheva

Artykuł ukazał się w „Res Publice Nowej” 217 – „Przymus Kreatywności”

Jeden z pokoi w warszawskiej siedzibie pewnej międzynarodowej korporacji został urządzony jako szkolny gabinet muzyczny. Na ścianiach namalowano ogromną klawiaturę fortepianu, a meble i podłogi udekorowano nutami i symbolami muzycznymi. To wszystko w surowym otoczeniu biznesowym wygląda nie na miejscu. Może to żłobek do dyspozycji pracujących w korporacji rodziców? Nic z tego – firma po prostu uznała, że muzyka jest wartościowym i przydatnym narzędziem w pracy. Najnowsze badania i doświadczenia pokazują bowiem, że muzykowanie kształtuje kluczowe dla prowadzenia udanego biznesu umiejętności i pobudza kreatywne myślenie. Muzyka rozwija zdolność słuchania i dzielenia się pomysłami, zachęca do zrewidowania i polepszenia przygotowanych już raportów i projektów, a nade wszystko – motywuje do pracy na rzecz wspólnego celu. To rozumienie roli muzyki jest sprzeczne z ogólną praktyką. Wbrew pozorom środowisko muzyczne nie spełnia swojej społecznej funkcji. Najprawdopodobniej jedynie 7% dzieci ma regularny kontakt z jakimkolwiek rodzajem muzykowania, które najczęściej odbywa się pod opieką finansowanych przez państwo szkół muzycznych. Ich cel jednak nie polega na tym, by wzbudzić u dzieci miłość do komponowania czy muzyki w ogóle, lecz na przygotowaniu uczniów do zdania licznych egzaminów.

fot. EaglebrookSchool / Flickr / CC

W dzieciństwie instynktownie reagujemy na opowiadania przekazywane w piosenkach i dopasowujemy ruchy do taktu muzyki. Śpiew jest kluczowy dla rozwoju językowego: podczas śpiewania doskonalą się technika kształtowania wyrazów, artykulacja oraz intonacja. Wraz z wielokrotnym powtarzaniem piosenkowej frazy – coś, co małe dzieci robią bezwiednie – stopniowo przyswaja się jej znaczenie. W ten sposób rozwija się także wyobraźnia. Pomimo tego niedawne nieoficjalne badanie wykazało, że aż 70% matek pracujących w korporacjach nie śpiewa swoim dzieciom. A czy inni rodzice to robią?

W czasach gdy radio zabiło naszą tysiącletnią tradycję opowiadania historii za pomocą piosenek, polskie rządy, zdaje się, zrobiły co tylko w ich mocy, żeby jeszcze to pogorszyć. Wyrzuciły edukację muzyczną ze szkół publicznych i przekształciły ją w elitarne zajęcie dla szczególnie uprzewilejowanych rodziców, którzy błędnie uważają, że umiejętność grania na instrumencie muzycznym oznacza wyższą pozycję społeczną. Podobnie sądzą Chińczycy, którzy posyłają ponad 30 milionów dzieci na lekcje gry na fortepianie. Oczywiście, w pewnym sensie znajomość gry na instrumencie zapewnia wyższą pozycję. Pokolenie powojenne wciąż pamięta, że edukacja dziewcząt z klasy średniej obowiązkowo obejmowała naukę gry na fortepianie. Chłopcy mieli zaś swoje piosenki harcerskie i przyśpiewki sportowe.

W wielu filharmoniach w Polsce odbywają się koncerty dla dzieci: ktoś przedstawia repertuar, orkiestra gra, a dzieci klaszczą. Opera Narodowa w Warszawie właśnie zaczęła organizować niedzielne warsztaty dla dzieci. Widać nie ma pośpiechu. Dla brytyjskiej czy amerykańskiej instytucji w ostatnich dwóch dekadach byłoby nie do pomyślenia ubiegać się o publiczne fundusze z programem, który nie obejmuje działań popularyzatorskich i koncertów odbywających się nie tylko w zaciszu ich sal koncertowych i teatralnych, lecz także w więzieniach, szpitalach, domach spokojnej starości, szkołach i – tak! – nawet w korporacjach i innych miejscach, do których najczęściej muzyka nie dociera. Mimo tego w wywiadzie dla „Gazety Wyborczej” Jacek Kasprzyk, świeżo nominowany główny dyrygent Filharmonii Narodowej, dał do zrozumienia, że Mahomet nie wybiera się do góry. To góra musi do niego przyjść, a ponadto – cieszyć się z zaszczytu, że w ogóle została wpuszczona. Doskonałość ma przyciągać sama z siebie. Pytanie, w jaki sposób niepoinformowani i niewtajemniczeni widzowie ją docenią, zostaje bez odpowiedzi.

Fundusze europejskie umożliwiły budowę wielu nowych centrów kultury w Polsce. Warszawa została niemal całkowicie pominięta. Choć w Grochowie, daleko od centrum, powstała nowa mała sala koncertowa, w samej stolicy współczesnego demokratycznego państwa europejskiego, w której tętniąca życiem sala koncertowa jest pilnie potrzebna, nadal nie ma planów jej zbudowania i zagospodarowania. Zrekonstruowana Filharmonia Narodowa została zbudowana dla dziewietnastowiecznej publiczności wywodzącej się ze społecznej elity. Nie jest to konstrukcja na miarę naszych czasów, lecz ponura fortecoświątynia w samym sercu miasta. Jej ciężkie drewniane drzwi za dnia najczęściej są zamknięte, a nawet kiedy zostają otwarte, strzeżone żelazne bramy trzymają publiczność w ryzach aż do nadejścia umówionej godziny spotkania z dostarczycielami sztuki. Całe przedstawienie zastrasza, stwarza dystans i tylko potwierdza nieco tandetne i kosztowne status quo. W większości sal koncertowych publiczność siedzi niżej od wykonawców. Muzycy występują na podwyższonej scenie. W Filharmonii Warszawskiej dzieli ich wąwóz. Widzowie wyciągają szyję, żeby móc ujrzeć bogów. To ustawienie wysyła nieodpowiednie sygnały. Publiczność nie powinna być obiektem, lecz na przekór niesprzyjającej architekturze – uczestniczącym partnerem, kimś równym muzykom. Koncert jest jak każda inna czynność – im więcej widz wie o oglądanej grze, tym bardziej ceni występ. A skąd ma przyjść ta wiedza, jeśli nie ze szkoły? Jak może się rozwijać demokratyzacja sztuki, jeżeli miejsca koncertowe i postawa ich zarządców pozostają elitarne?

Polsce udało się nadgonić w wielu dziedzinach bardziej rozwinięte państwa industrialne poprzez kopiowanie ich modeli. Jednak w edukacji jest potrzebna innowacyjność, nowy typ myślenia, przyspieszenie kroku. Politycy, zdaje się, uważają, że jak rozkażą wprowadzać innowacje i dadzą odrobinę funduszy unijnych, problem zostanie rozwiązany niczym w iluzjonistycznej sztuczce. Płonne nadzieje. Polska odnosi sukcesy głównie w egzaminach z przedmiotów wymagających uczenia się na pamięć; rozpaczliwie brakuje jej innowacyjnych metod nauczania szkolnego. Bez kształcenia artystycznego, z muzyką na czele, kraj nigdy nie rozwinie swojego potencjału. Dobrze zrobiony program kształcenia artystycznego dla szkół państwowych jest pilnie potrzebny! Najlepiej, by czerpał z doświadczeń najbardziej innowacyjnych krajów, a jest kogo gonić (Polska zajmuje 53. miejsce w rankingu innowacyjnych krajów). Biorąc pod uwagę ospałość i bałagan w ministerstwie oraz brak przywództwa w dużych, finansowanych przez państwo instytucjach kultury – jeżeli reforma nie zostanie zlecona osobom trzecim, perspektywy są ponure. Być może nastał czas, by państwo wzięło przykład z korporacji?

Dyskusja o Filharmonii Narodowej